Leven met…

Een diagnose verandert soms meer dan alleen uw gezondheid

Leven met…een zeldzame aandoening

Een diagnose verandert soms meer dan alleen uw gezondheid


Een paraganglioom of feochromocytoom heeft niet alleen invloed op uw lichaam, maar kan ook gevolgen hebben voor werk, gezin en dagelijks leven. Hier delen we informatie en aandachtspunten die kunnen helpen bij het omgaan met de aandoening.

De diagnose feochromocytoom of paraganglioom (PPGL) kan veel met u doen. Misschien was u al langere tijd ziek voordat de diagnose werd gesteld. Of werd de tumor juist onverwacht ontdekt en kwam de diagnose als een grote verrassing. Na de diagnose begint vaak een periode van onderzoeken, behandelingen en controles. Maar daarnaast gaat het gewone leven door. Werk, gezin, studie, sporten, vakanties, sociale contacten en plannen voor de toekomst blijven belangrijk.

Sommige mensen pakken hun leven na de behandeling snel weer op. Anderen houden langer klachten of merken dat de diagnose veel invloed heeft op hun dagelijks leven. Ook als de tumor succesvol is behandeld, kan de onzekerheid over de toekomst blijven bestaan.

Er is geen goede of foute manier om met een PPGL-diagnose om te gaan.

Op deze pagina vindt u informatie en tips over het leven met een PPGL en over manieren om uw kwaliteit van leven zo goed mogelijk te houden.

Na de diagnose: wat nu?


Na een diagnose kan er veel op u afkomen.

U krijgt misschien te maken met:

  • aanvullende onderzoeken;
  • een operatie of andere behandeling;
  • medicijnen;
  • genetisch onderzoek;
  • controles;
  • vragen over werk of studie;
  • vragen over de gevolgen voor uw familie;
  • en misschien ook onzekerheid over de toekomst.

Het kan helpen om stap voor stap te kijken naar wat op dit moment belangrijk is. U hoeft niet alles tegelijk te regelen.
Een PPGL is een belangrijk onderdeel van uw leven geworden, maar het hoeft niet uw hele leven te bepalen.

Het kan tijd kosten om te herstellen


Een behandeling van een PPGL kan lichamelijk en emotioneel belastend zijn.
Na een operatie kan het bijvoorbeeld enige tijd duren voordat u zich weer fit voelt. Uw bloeddruk en energie kunnen veranderen en uw lichaam moet zich aanpassen aan de nieuwe situatie. Ook na een behandeling kan vermoeidheid blijven bestaan.

Sommige mensen merken dat ze sneller overprikkeld zijn, minder energie hebben of minder goed kunnen omgaan met drukte dan vóór hun ziekte. Dat betekent niet dat u zich aanstelt of dat er iets misgaat.
Herstel heeft tijd nodig.

Probeer uw activiteiten daarom rustig op te bouwen en bespreek aanhoudende of nieuwe klachten met uw behandelend arts.

Vermoeidheid


Vermoeidheid is een veelvoorkomende klacht bij mensen die een ernstige of langdurige aandoening hebben doorgemaakt. U kunt bijvoorbeeld merken dat:

  • u minder energie heeft;
  • u sneller moe bent na inspanning;
  • u meer slaap nodig heeft;
  • concentreren moeilijker is;
  • u na een drukke dag langer moet herstellen.

Het kan helpen om uw energie over de dag te verdelen. Misschien helpt het om:

  • activiteiten af te wisselen met rust;
  • niet te veel op één dag te plannen;
  • regelmatig te bewegen binnen uw mogelijkheden;
  • voldoende te slapen;
  • en te accepteren dat niet iedere dag hetzelfde is.

Probeer niet alleen te kijken naar wat niet meer lukt, maar ook naar wat wel lukt.

Bewegen en sporten


Bewegen is belangrijk voor uw algemene gezondheid en kan bijdragen aan uw conditie en welzijn. Welke beweging of sport geschikt is, hangt af van uw situatie.

Als u recent bent geopereerd, nog klachten heeft, medicijnen gebruikt voor uw bloeddruk of een actieve of uitgezaaide PPGL heeft, is het verstandig om met uw behandelend arts te bespreken wat u veilig kunt doen.

Wellicht is het goed om rustig op te bouwen. Wandelen, fietsen, zwemmen of rustig bewegen kan al een goede manier zijn om uw conditie weer op te bouwen.
Luister naar uw lichaam en bouw activiteiten geleidelijk op.

Voeding


Er is geen speciaal dieet waarvan bewezen is dat het een PPGL kan voorkomen of genezen. Een gevarieerd en gezond voedingspatroon is wel belangrijk voor uw algemene gezondheid en herstel.

Denk bijvoorbeeld aan:

  • voldoende groente en fruit;
  • volkorenproducten;
  • voldoende eiwitten;
  • gezonde vetten;
  • voldoende drinken;
  • en zo min mogelijk sterk bewerkte voedingsmiddelen.

Heeft u een hormoonproducerende PPGL of gebruikt u medicijnen voor uw bloeddruk? Dan kunnen soms specifieke voedingsadviezen ter voorbereiding op bloed- en urineonderzoek gelden. Vraag bij twijfel advies aan uw behandelend arts of een diëtist.

Medicijnen


Sommige mensen gebruiken na de behandeling nog medicijnen, bijvoorbeeld voor de bloeddruk of voor andere gezondheidsproblemen. Het is belangrijk om uw medicijnen te gebruiken zoals afgesproken met uw arts.

Vertel bij een bezoek aan een andere arts of tandarts altijd dat u een feochromocytoom of paraganglioom heeft (gehad). Sommige medicijnen kunnen namelijk invloed hebben op bloeddruk of hormoonproductie. Uw behandelend arts kan aangeven welke medicijnen voor u belangrijk zijn om te vermijden of juist tijdelijk aan te passen.

Stop nooit zelf met voorgeschreven medicijnen.

Controles: leven met de onzekerheid


Na de behandeling blijven controles een onderdeel van het leven. Dat kan geruststellend zijn: u weet dat uw gezondheid wordt gevolgd.
Maar controles kunnen ook spanning geven. De dagen voor een bloedonderzoek of scan kunnen bijvoorbeeld extra moeilijk zijn. Sommige mensen noemen dit ook wel scanxiety: de angst of spanning die ontstaat rond een controle of de uitslag daarvan. Dat is heel begrijpelijk.

Misschien helpt het om:

  • uw vragen vooraf op te schrijven;
  • iemand mee te nemen naar een afspraak;
  • te vragen wanneer en hoe u de uitslag krijgt;
  • niet te veel op internet te zoeken vlak voor een onderzoek;
  • en vooraf te bedenken wat u nodig heeft als u spanning voelt.

Bespreek aanhoudende angst met uw arts. U hoeft daar niet alleen mee rond te lopen.

Langdurige follow-up is belangrijk bij PPGL. Europese richtlijnen adviseren na een operatie ten minste tien jaar controle; bij mensen met een hoger risico, zoals patiënten met een genetische aanleg of een paraganglioom, kan levenslange jaarlijkse controle worden geadviseerd.

Angst voor een nieuwe tumor


Bij een paraganglioom of feochromocytoom is er kans dat de tumor terugkomt of er kan op een later moment een nieuwe tumor ontstaan. Dat is een belangrijke reden voor langdurige controles. Maar weten dat iets kan gebeuren, betekent niet dat het ook zal gebeuren.

Het is heel begrijpelijk als u na uw behandeling extra alert bent op lichamelijke signalen. Een hoofdpijn die u vroeger gewoon vond, kan ineens zorgen oproepen.
Probeer onderscheid te maken tussen:

“Ik heb een klacht”

en

“Mijn tumor is terug.”

Een klacht betekent niet automatisch dat de ziekte is teruggekomen.
Heeft u nieuwe of aanhoudende klachten? Bespreek deze dan met uw arts in plaats van zelf conclusies te trekken.

Psychische gevolgen


Een ernstige of zeldzame aandoening kan veel invloed hebben op uw mentale gezondheid.

U kunt bijvoorbeeld gevoelens ervaren van:

  • angst;
  • verdriet;
  • boosheid;
  • onzekerheid;
  • machteloosheid;
  • schuldgevoel;
  • eenzaamheid;
  • of juist opluchting omdat eindelijk duidelijk is wat er aan de hand was.

Al deze gevoelens kunnen voorkomen. Soms komen ze pas maanden of jaren na de diagnose naar boven.

Erover praten is vaak belangrijk.
Dat kan met uw partner, familie of vrienden, maar ook met uw huisarts, behandelend arts, verpleegkundig specialist of een psycholoog.

Psychologische ondersteuning kan onderdeel zijn van goede zorg. Ook de Europese richtlijn voor langdurige follow-up van PPGL benadrukt dat psychologische ondersteuning voor patiënten en hun families belangrijk kan zijn.

Een zeldzame ziekte kan eenzaam voelen


PPGL is een zeldzame aandoening.
Veel mensen in uw omgeving hebben nog nooit van een feochromocytoom of paraganglioom gehoord. Daardoor kan het lastig zijn om uit te leggen wat u heeft meegemaakt. Misschien ziet u er gezond uit terwijl u zich helemaal niet zo voelt. Of misschien begrijpen anderen niet waarom u na een behandeling nog steeds moe bent of regelmatig naar het ziekenhuis moet.

U hoeft uw situatie niet steeds opnieuw uit te leggen. Het kan helpen om mensen die belangrijk voor u zijn een betrouwbare informatiebron te geven, bijvoorbeeld de website van de NVPG.

Werk en studie


Na een diagnose of behandeling kan het lastig zijn om uw oude werk- of studieritme meteen weer op te pakken. Misschien heeft u minder energie dan voorheen. Misschien moet u regelmatig naar het ziekenhuis. Of misschien heeft u moeite met concentratie. Bespreek met uw werkgever, bedrijfsarts, studiebegeleider of opleiding wat mogelijk is.

Soms helpt een geleidelijke opbouw:

  • meer rustmomenten;
  • minder uren;
  • tijdelijk aangepast werk;
  • thuiswerken als dat mogelijk is;
  • of een aangepaste studiebelasting.

Het kan verleidelijk zijn om zo snel mogelijk weer alles te doen zoals vroeger.

Maar herstellen is geen wedstrijd. Het belangrijkste is naar uw lijf te luisteren en te doen wat mogelijk is.

Gezin, partner en familie


Een PPGL heeft niet alleen gevolgen voor degene die de diagnose krijgt. Ook uw partner, kinderen, ouders of andere familieleden kunnen zich zorgen maken. Zeker wanneer er sprake is van een erfelijke aanleg, kunnen er extra vragen ontstaan:

“Heb ik het ook?”
“Kunnen mijn kinderen het krijgen?”
“Moeten mijn broers of zussen worden onderzocht?”

Deze vragen kunnen veel spanning geven.

Genetische counseling kan helpen om de risico’s voor u en uw familie goed te begrijpen. Meer informatie vindt u op onze pagina Erfelijkheid.

Seksualiteit en intimiteit


Een ziekte of operatie kan ook invloed hebben op seksualiteit en intimiteit.
Vermoeidheid, onzekerheid over uw lichaam, hormonale veranderingen, medicijnen, complicaties van een operatie of angst kunnen ervoor zorgen dat u minder behoefte heeft aan seks. Dat is niet vreemd. Het kan soms moeilijk zijn om hierover te beginnen, ook met uw partner. Toch kan het helpen om erover te praten.

Heeft u vragen of problemen op dit gebied? Bespreek dit met uw huisarts of behandelend arts. U kunt ook vragen naar begeleiding door een gespecialiseerde zorgverlener.

Vakantie en reizen


Een PPGL hoeft niet te betekenen dat u niet meer kunt reizen. Wel kan het verstandig zijn om uw reis goed voor te bereiden.

Neem bijvoorbeeld:

  • voldoende medicijnen mee;
  • een medicatieoverzicht mee;
  • contactgegevens van uw behandelend ziekenhuis;
  • en eventueel een medische verklaring mee.

Als u recent bent geopereerd, een actieve tumor heeft of medicijnen gebruikt vanwege hormoonproductie of bloeddruk, bespreek uw reisplannen dan vooraf met uw behandelend arts. Bij reizen naar het buitenland kan het prettig zijn om een korte Engelstalige uitleg van uw aandoening en behandeling bij u te hebben.

Kwaliteit van leven


Kwaliteit van leven gaat over meer dan alleen de vraag of een tumor aanwezig is.

Het gaat ook over:

  • hoe u zich lichamelijk voelt;
  • hoeveel energie u heeft;
  • hoe het psychisch met u gaat;
  • of u kunt werken of studeren;
  • sociale contacten;
  • relaties en gezin;
  • zelfstandigheid;
  • en de dingen die voor ú belangrijk zijn.

Recent onderzoek naar kwaliteit van leven bij mensen met PPGL laat zien dat de situatie sterk kan verschillen tussen patiënten. Mensen met een genezen PPGL na een operatie rapporteerden in een recente studie gemiddeld een kwaliteit van leven die vergelijkbaar was met die van de algemene bevolking. Bij mensen met actieve of gemetastaseerde ziekte en bij bepaalde andere groepen was de kwaliteit van leven lager.

Gelukkig komt er ook bij de ziekenhuizen en artsen steeds meer aandacht voor de kwaliteit van leven bij een PPGL. Er wordt onderzoek naar gedaan en binnen de richtlijnen wordt er ook meer ruimte voor gemaakt.

Uiteraard voelt niet iedereen zich na behandeling meteen weer de oude. Hoe u zich voelt, is persoonlijk. Ook de kwaliteit van leven hangt af van uw situatie. Mocht u vragen hebben of willen overleggen over uw situatie, bespreek dit met uw huisarts of behandelend arts.

Wat kunt u zelf doen om uw kwaliteit van leven te behouden?


Er is geen stappenplan dat voor iedereen werkt. Toch kunnen een aantal dingen helpen.

1. Zoek betrouwbare informatie
Goede informatie kan helpen om onzekerheid te verminderen.
Probeer informatie vooral te halen uit betrouwbare bronnen, zoals uw behandelend team, de NVPG en andere organisaties voor zeldzame aandoeningen.

2. Blijf bewegen
Beweging helpt om conditie en zelfstandigheid zo goed mogelijk te behouden. Bouw rustig op en houd rekening met uw eigen situatie.

3. Houd contact met anderen
Familie, vrienden, collega’s en lotgenoten kunnen belangrijk zijn.
U hoeft niet alles alleen te dragen.

4. Neem vermoeidheid serieus
Plan rustmomenten en verdeel uw energie.

5. Vraag hulp als dat nodig is
Psychologische of praktische ondersteuning is geen teken van zwakte.

6. Blijf dingen doen die u belangrijk vindt
Een hobby, werk, sport, vakantie of tijd met familie kan helpen om uw leven niet alleen rondom de ziekte te laten draaien.

Lotgenotencontact


Soms helpt het om te praten met iemand die begrijpt hoe het is om met een PPGL te leven. Een lotgenoot weet bijvoorbeeld hoe het voelt om:

  • een zeldzame diagnose te krijgen;
  • steeds opnieuw controles te hebben;
  • te wachten op een scanuitslag;
  • vragen te krijgen over erfelijkheid;
  • of na een behandeling opnieuw vertrouwen in uw lichaam te moeten krijgen.

De NVPG kan u informeren over mogelijkheden voor lotgenotencontact.

Wanneer moet ik contact opnemen met mijn arts?


Neem contact op met uw behandelend arts als u nieuwe, aanhoudende of duidelijke klachten krijgt.

Denk bijvoorbeeld aan:

  • aanhoudende of nieuwe hartkloppingen;
  • opvallende bloeddrukstijgingen;
  • terugkerende aanvallen van hoofdpijn, zweten en hartkloppingen;
  • onverklaarde gewichtsverandering;
  • nieuwe pijn;
  • een zwelling;
  • of andere klachten die u niet vertrouwt.

Bij ernstige of acute klachten moet u natuurlijk passende spoedzorg inschakelen. U kent uw eigen lichaam het beste.

Ook met minder acute klachten, vragen of twijfels kunt u altijd contact zoeken met uw specialist.

U bent meer dan uw diagnose


Een PPGL kan een grote plaats innemen in uw leven. Maar u bent niet alleen “iemand met een paraganglioom”. U bent ook partner, ouder, kind, vriend, collega, sporter, student, werknemer, kunstenaar, reiziger of gewoon uzelf. Het kan tijd kosten om na de diagnose weer vertrouwen te krijgen in uw lichaam en uw toekomst. Dat hoeft niet in één keer. Stap voor stap uw leven weer oppakken is ook vooruitgaan.

Heeft u vragen over leven met een PPGL?


U staat er niet alleen voor.

Op deze website vindt u informatie over de aandoening, behandelingen, controles, erfelijkheid en expertisecentra. Ook kunt u via de NVPG in contact komen met anderen die ervaring hebben met een feochromocytoom of paraganglioom.Zoek informatie. Stel vragen. Vraag om hulp als dat nodig is. En geef uzelf de tijd.

Laatste herziening 10-2026

Verder lezen

Vrouw die een boek met foto's laat zien, met een roos op tafel
ervaringsverhalen

Lotgenoten vertellen hun verhaal.

Lees meer..

Kaart van Nederland met de expertisecentra voor PPGL's in Groningen, Amsterdam, Leiden, Utrecht, Nijmegen en Maastricht
Expertise centra

Medische expertise voor PPGLs

Lees meer..

Twee vrouwen in gesprek aan tafel
contactpersonen

Voor een luisterend oor of een persoonlijke vraag.

Lees meer..

Word lid of steun de NVPG

Een vereniging – en zeker een patiëntenvereniging – kan niet zonder leden en mensen die haar een warm hart toedragen. Met uw steun kan de NVPG zich blijven inzetten voor mensen met paragangliomen en feochromocytomen.

Word lid Doneer