“Een erfelijke aanleg is niet hetzelfde als een tumor.”
Wanneer spelen erfelijke factoren een rol?
Paragangliomen en feochromocytomen kunnen soms samenhangen met een erfelijke aanleg. Op deze pagina leest u waarom erfelijkheidsonderzoek belangrijk kan zijn en wat een erfelijke aanleg kan betekenen voor u en uw familie.
Een paraganglioom of feochromocytoom kan erfelijk zijn. Dat betekent dat er een verandering in een gen aanwezig is die de kans op het ontstaan van deze tumoren verhoogt. Zo’n erfelijke aanleg kan binnen een familie worden doorgegeven. Daarom kan genetisch onderzoek belangrijk zijn, ook als er in de familie niet eerder iemand met deze tumoren is geweest.
Wat is een erfelijke aanleg?
Ons lichaam bestaat uit een heleboel cellen en in iedere cel zit DNA. DNA bevat onze erfelijke informatie. Een deel daarvan bestaat uit genen. Genen bevatten als het ware de instructies voor ons lichaam, b.v. of we bruine of blauwe ogen hebben.

Soms zit er in een gen een verandering die ervoor zorgt dat iemand een grotere kans heeft om een bepaalde ziekte of tumor te krijgen. Wanneer deze variant van ouder op kind kan worden doorgegeven, spreken we van een ‘erfelijke aanleg’.
Zo’n erfelijke aanleg wordt vaak ‘autosomaal dominant’ overgeërfd. Dat betekent dat een kind van iemand met een dergelijke aanleg in veel gevallen 50% kans heeft om de aanleg te erven. Het precieze risico en de gevolgen verschillen echter per gen.

De SDHD-uitzondering
Eén van de uitzonderingen op bovenstaande overerving bij PPGLs vormt b.v. de SDHD-variant van het gen, deze wordt alleen actief overgedragen door de vader (bij zijn kinderen kunnen tumoren ontstaan). Via de moeder kan deze variant alleen inactief worden doorgegeven (haar kinderen kunnen dragen zijn van het gen, maar er kunnen bij hen geen tumoren ontstaan).
Een erfelijke aanleg betekent overigens niet dat iemand zeker een tumor krijgt. Het betekent dat de kans daarop verhoogd kan zijn. Hoe groot die kans is, verschilt per gen en per persoon.
Een erfelijke aanleg is dus niet hetzelfde als een tumor. Iemand kan de erfelijke aanleg hebben en nooit een tumor ontwikkelen.
Waarom is erfelijkheid bij paragangliomen en feochromocytomen belangrijk?
Bij paragangliomen en feochromocytomen komt een erfelijke aanleg relatief vaak voor: bij een hoofd-halsparaganglioom ca. 40-60%, bij een feochromocytoom / sympatisch paraganglioom ca. 30-40%,. Daarom kan het belangrijk zijn om te onderzoeken of er bij u sprake is van zo’n aanleg.
Dat geldt ook als u de eerste persoon in uw familie bent met een paraganglioom of feochromocytoom. Het ontbreken van andere familieleden met deze tumor sluit een erfelijke aanleg namelijk niet uit.
De uitslag van genetisch onderzoek kan belangrijke informatie geven voor:
- uzelf: het kan belangrijk zijn om te weten of u een verhoogd risico heeft op (nieuwe) tumoren;
- uw familie: familieleden kunnen mogelijk dezelfde erfelijke aanleg hebben;
- de controle en behandeling: de uitslag van genetisch onderzoek kan soms invloed hebben op de controles en behandeling;
- uw kinderen: wanneer u een erfelijke aanleg heeft, kan deze mogelijk aan uw kinderen worden doorgegeven.
Welke genen spelen een rol?
Er zijn verschillende genen bekend die de kans op erfelijke paragangliomen en feochromocytomen kunnen verhogen.
Vooral de SDHx-genen spelen een grote rol, waaronder:
- SDHA
- SDHB
- SDHC
- SDHD
- SDHAF2
Andere genen die in zeldzame gevallen met deze tumoren geassocieerd worden, zijn:
- VHL
- RET
- NF1
- TMEM127
- MAX
Welk gen bij iemand betrokken is, kan invloed hebben op de kans op bepaalde tumoren en op de manier waarop controles worden uitgevoerd.
Ook als bij genetisch onderzoek geen erfelijke aanleg wordt gevonden, betekent dit niet altijd dat erfelijkheid volledig is uitgesloten. Niet alle genetische oorzaken zijn bekend of kunnen met de huidige technieken worden aangetoond.
Hoe verloopt genetisch onderzoek?
Genetisch onderzoek begint meestal met een gesprek met de behandelend arts of klinisch geneticus. Tijdens dit gesprek wordt gekeken naar:
- uw eigen ziektegeschiedenis;
- de leeftijd waarop de tumor is vastgesteld;
- het type en de plaats van de tumor;
- eventuele andere tumoren;
- het voorkomen van paragangliomen, feochromocytomen of andere aandoeningen in uw familie.
Soms wordt daarbij een stamboom gemaakt.
Vervolgens kan DNA-onderzoek worden gedaan. Hiervoor is meestal bloed nodig. Het laboratorium onderzoekt het DNA op veranderingen in genen die bij paragangliomen en feochromocytomen betrokken kunnen zijn.
Uiteraard zijn er verschillende uitslagen mogelijk:
Dan is duidelijk dat u een genetische aanleg heeft die samenhangt met een verhoogde kans op bepaalde tumoren.
Dit kan belangrijk zijn voor uw eigen controles. Ook kan het betekenen dat familieleden en eventuele kinderen in aanmerking komen voor genetisch onderzoek.
Dat is geruststellend, maar betekent niet altijd dat erfelijkheid volledig kan worden uitgesloten.
Niet alle erfelijke oorzaken zijn bekend en niet iedere genetische verandering kan met de huidige technieken worden aangetoond. Uw arts of klinisch geneticus kan uitleggen wat een negatieve uitslag in uw persoonlijke situatie betekent.
Soms wordt een genetische verandering gevonden waarvan nog niet bekend is of deze de kans op een tumor verhoogt. Zo’n uitslag betekent niet automatisch dat u een erfelijke aanleg heeft.
Uw behandelend team kan uitleggen wat de uitslag voor u betekent.
Kan ik een erfelijke aanleg hebben als niemand in mijn familie deze tumor heeft?
Dat is mogelijk.
Een erfelijke aanleg kan aanwezig zijn zonder dat er eerder paragangliomen of feochromocytomen in de familie zijn vastgesteld. Dat kan bijvoorbeeld komen doordat familieleden wel tumoren hebben, maar daarvan geen klachten ondervinden en daarom geen onderzoek hebben laten doen.
Daarnaast kan het zijn dat familieleden de aanleg wel hebben, maar nooit een tumor ontwikkelen.
Ook is het mogelijk dat de erfelijke aanleg niet aan andere familieleden is doorgegeven, waardoor deze geen erfelijke tumoren kunnen ontwikkelen en er dus ogenschijnlijk geen sprake is van erfelijkheid.
Het ontbreken van een familiegeschiedenis zegt dus niet meteen dat een erfelijke oorzaak uitgesloten is.
Wat betekent een erfelijke aanleg voor mijn familie?
Als bij u een erfelijke aanleg wordt gevonden, kan het zijn dat andere familieleden dezelfde aanleg hebben en daardoor ook een verhoogd risico om tumoren te ontwikkelen. Dat betekent dus niet dat zij allemaal een tumor zullen krijgen. Wel kan het belangrijk zijn om te weten of zij de aanleg hebben, zodat zij – als dat nodig is – passende controles kunnen krijgen.
Dit kan gaan om b.v. broers, zussen, neven of nichten.
Of familieleden in aanmerking komen voor genetisch onderzoek hangt af van het type erfelijke aanleg en van de familieomstandigheden. Een klinisch geneticus of genetisch consulent kan u hierover uitleg geven.
Het kan spannend zijn om familieleden hierover te vertellen. U hoeft dit niet alleen te doen. Uw behandelend arts of de klinische genetica kan u helpen met informatie voor uw familie.
Wat betekent dit voor mijn kinderen?
Dat hangt af van de specifieke erfelijke aanleg.
Bij sommige erfelijke aanleg is de kans dat een kind de aanleg erft 50% per zwangerschap (een uitzondering hierop vormt het SDHD-gen, zoals eerder op deze pagina uitgelegd). Een kind dat de aanleg erft, heeft vervolgens een verhoogde kans op het ontwikkelen van bepaalde tumoren. Maar ook dan geldt: een erfelijke aanleg betekent niet dat iemand zeker een tumor krijgt.
Als u een erfelijke aanleg heeft en kinderen heeft, kan een klinisch geneticus met u bespreken wat dit voor uw kinderen kan betekenen. Ook wanneer u nog geen kinderen heeft, kunt u hierover vragen hebben. Het is verstandig om deze vragen te bespreken voordat u beslissingen neemt over genetisch onderzoek of een eventuele kinderwens.
Meer informatie over erfelijkheid
Heeft u vragen of mocht u meer informatie willen over erfelijkheid, is uw behandelend arts uiteraard de beste persoon om te benaderen. Ook staan wij ook graag voor u klaar.
Voor algemene informatie over erfelijkheid, is de pagina erfelijkheid.nl wellicht een prettig naslagwerk.
Laatste herziening 10-2026
Verder lezen

(PPGL’s)
PPGL’s zijn zeldzame tumoren die ontstaan uit bepaalde zenuwcellen in het lichaam.



